GOOG Masterclass 2007

Als afsluiting van het Gelders Korenfestival organiseerde het Gelders Opera- en Operette Gezelschap een masterclass voor solisten en koor. De leden van het GOOG krgen de kans om zich op hoog professioneel niveau te laten coachen in het openbaar.

De masterclass werd gegeven door Hans Nieuwenhuis (directeur Opera Studio Nederland) en Winfried Maczewski (tot 2005 vervulde hij de functie als koorchef en bereikte met het ensemble van de Nederlandse Opera een uitzonderljk hoog niveau) en vond plaats in de Arnhemse Schouwburg te Arnhem. Harry Kupfer moest jammer genoeg vanwege ziekte verstek laten gaan, maar er werd een zeer interessant interview getoond voor de aanwezigen. Harry Kupfer wordt internationaal gerekend tot de belangrijkste opera regisseurs van de afgelopen vijftig jaar.

Doel van de koorregie is om publiek een indruk te geven van het fenomeen koorregie. Dat is een vak apart in de muziektheaterwereld. Hoe werkt het 'apparaat' koor, hoe ga je daar mee om en werkt dat zo in alle stijlen van de muziekgeschiedenis. Wat zijn de consequenties in het werkproces en tijdens de uitvoeringen voor regisseur en dirigent en natuurlijk voor de zangers zelf. Welke moeilijkheden treft men aan voordat een scène echt staat.

Hieronder een aantal opmerkingen die genoteerd zijn door Rob Hazenberg en deze willen wij u niet onthouden.

Foto's: Pieter Troost

Aantekeningen bij masterclass GOOG 23 juni 2007 Arnhem

Der Zigeunerbaron

Weet wat je zingt: Welke persoon zingt / personen zingen, wat is het verhaal, de échte kern achter de woorden, wanneer speelt het (tijdperk, tijdstip van de dag), waar speelt het zich af? Dus: Is het een trio of een begeleide solo? Een solo dus!

Lichaamstaal

Sta niet teveel in “de dokwerkershouding”. Beeld uit wat je motivatie, je gedachte is. Hou je ogen stil en focus ze. Iedereen gaat kijken naar waar jij kijkt, dat is een enorm sterk wapen om publiek mee te krijgen. Dat lukt niet als je ogen heen en weer flitsen.

Zet eerst “de stam van de boom”neer, begin de handeling sober. De “bladeren”doen later mee.

Staat álles in de muziek?

Nee. Wij kunen keuzes maken met name opbouwend naar, voorbereidend op wat erna komt. Haal het publiek erbij, anders vallen ze in slaap!

Tekstueel:

Waneer de ik-persoon aan het woord is en refereert aan wat een ander hem zei

( Er sagte: “Stelle dich dahin”) kun je dat als een scharniermoment gebruiken. Het is een interessant moment om het publiek door verandering van standpunt te betrekken bij de inhoud / handeling.

Wanneer meerdere spelers actief zijn hou dan altijd de zichtlijn in de gaten, d.w.z. zorg dat iedereen in het publiek de actieve speler(s) kan zien.

Laat de actieve speler naar het publiek toe zingen door de opstelling goed te maken, d.w.z. dat de niet-actieve / toegezongene naast of voor de actieve staat.

Bewustzijn / houding / uitstraling.

(Later wordt dit toegelicht door het interview van Kupfer)

Een speler moet voldoende bagage hebben om al deze zaken zelf te kunnen toepassen (zichtlijn, opstelling, altijd naar het publiek zingen, houding, oogcontact, focus etc.).

Focus: - daar waar de zanger naar kijkt

- maar het is niet alleen een kwestie van ogen. Ook de rest van het lichaam doet mee. Je kunt schuin iemand aankijken maar toch naar voor op het publiek focussen. Zing in ieder geval altijd naar voor.

Doe niet altijd alles met twee handen. Vaker één hand is interessanter.

Sta niet altijd frontaal, maar ook eens met een been naar voor of diagonaal.

Ga niet “Hooveren”! Een Hooverstofzuiger gaat zelf aan de haal als je ‘m loslaat en sjeest de hele kamer door. Hou ‘t klein!

Regie is weghalen, niet toevoegen. Doen, én groot of niet doen.

Wet:

Voorkom dat je de helft van je verhaal niet naar voor zingt

Vervelend bij opera is dat je de partij van de ander ook uit je hoofd moet kennen, weten wat de ander motiveert, zegt.

Het antwoord dat je in de tekst zoekt ( al zoek je nog zo goed, je vindt ’t niet) ligt in de muziek. Verandering in opera ligt vaak in de modulatie in de muziek. Iedere toonsoort had een eigen betekenis. C majeur naar D klein is enorm!

De componist interpreteert de tekst in de toonsoort. Een mededeling in C groot is een wezenlijk andere dan een in D klein.

Bestudeer de partituur van het orkest op grote lijnen: modulaties, wat zegt de muziek over wat je gaat uitbeelden.

Laat mensen niet achter op het podium zingen, zeker als er duidelijk veel orkest is. De stem valt dan weg.

Hoe ver de stem draagt is gebaseerd op de resonans en kern, niet op volume.

Rollen veranderen in de loop der tijd, dus de ook stemsoorten die deze rollen vertolken, mede door casting.

Die Zauberflöte – Mozart

In de huidige opera zijn twee soorten regisseurs aan het werk; politieagenten, en regisseurs die spelers binnen een groter geheel vanuit scholing en bewustzijn van principes bij spelers hun individuele vorm en motivatie laten neerzetten.

De “meiden”(hofdames) hun onderlinge relatie laten bepalen. Deze relaties zijn niet terug te vinden in het libretto.

Niet de vraag wie je bent, maar wie je wilt zijn is bepalend voor wat je tot expressie kunt brengen.

De expressie in het lichaam, niet in het gezicht.

Gebruik de “valse exit”.

La Fanciulla del West – Puccini

Puccini was fan van Wagner. Wagner kent geen aria’s. Dit nummer is ook meer een monoloog.

Je zong het te makkelijk. Het is hardstikke precair. Je hebt een hoop ellende gehad, bent verbitterd, verslaafd aan de glans van goud,bent getrouwd, hebt er geen vertrouwen in dat Minnie je ziet zitten en nu ga je even doodleuk je liefde verklaren! Nee! Het zal vreselijk moeilijk zijn, je twijfelt.

Mogelijke invalshoeken:

1) Stel je voor dat je alleen repeteert hoe je straks Minnie je liefde gaat bekennen

2) Minnie komt naast je zitten en zegt: “Wat is er jong, stort je hart eens uit!”.

Ad 2). Gebruik de muziek van het intro: die zegt prr ( poging 1) prr (poging 2) etc. Gebruik dat! Dan kom je de eerste maten niet uit je woorden, hakkelend, stuntelend.

Je poging wordt er niet succesvoller op. Hou het klein, de anderen in de kroeg hoeven het niet te horen. Je kletst er omheen omdat je weinig vertrouwen in de goede afloop hebt. Probeer haar wanhopig te kussen.

Het is een intieme scène, weemoedig, dus geen aria.

Tot slot :

Zangers hebben zelfstandige mogelijkheden die door regisseurs gerespecteerd worden. Je moet zelf een motivatie bouwen.